Evvâbîn Namazı Nasıl Kılınır? Akşam ile Yatsı Arası

Evvâbîn ne demek?

Evvâbîn, “evvâb” kelimesinin çoğuludur ve “dönen, sık sık Rabbine yönelen” anlamına gelir. Kur’an’da bu kelime, hatasından dönüp tövbe eden ve Allah’a yönelen kulları anlatmak için kullanılır. İsrâ sûresindeki âyet, bu yönelişi bağışlanma ile birlikte anar.

Namaza bu ismin verilmesi de bundandır: Gün biterken kılınan bu nafile, günün hesabını gözden geçirip yeniden yönelmenin ifadesidir. İsim, namazın niçin kılındığını da anlatır; mesele rekât sayısı değil, dönüş niyetidir.

Kur’an’da bu kelime birkaç yerde geçer. Hz. Dâvûd ve Hz. Süleyman anlatılırken “o ne güzel kuldu, çünkü o evvâbdı” buyurulur. Kelimenin peygamberler için kullanılması, sürekli dönüşün bir zayıflık değil bir olgunluk hâli olduğunu gösterir. Hata etmemek değil, her hatadan sonra aynı kapıya dönmek övülmüştür.

İki farklı kullanım

Hadis kaynaklarında evvâbîn kelimesi iki ayrı namaz için kullanılır. Sahih bir rivayette, sıcağın bastığı vakitte kılınan kuşluk namazı “evvâbîn namazı” diye anılır. Bu kullanım, kelimenin asıl yerleşik anlamıdır.

Yaygın halk kullanımında ise evvâbîn, akşam ile yatsı arasında kılınan nafile için söylenir. Bu ikinci kullanımın dayandığı rivayetler hakkında hadis âlimleri arasında farklı değerlendirmeler vardır; bir kısmı zayıf saymıştır. Bu, o vakitte nafile kılmayı zayıflatmaz; çünkü nafile namaz zaten teşvik edilmiştir.

Bu iki kullanımın birbirini dışlaması gerekmez. Kelimenin anlamı düşünüldüğünde, Rabbine yönelen kulun kıldığı her nafile bu isme uygundur. Nitekim bazı âlimler evvâbîni belirli bir vakte bağlı namaz olarak değil, tövbe ve yöneliş niyetiyle kılınan nafilelerin ortak adı olarak değerlendirmiştir. Bu bakış, tartışmayı vakit meselesi olmaktan çıkarır.

“Evvâbîn namazı, sıcaktan deve yavrularının ayakları yandığı vakittedir.”

Müslim, Salâtü’l-müsâfirîn 143

Kaç rekât kılınır?

Akşam sonrası kılınan evvâbîn için kaynaklarda altı rekât rivayeti yaygındır. Uygulamada akşamın son sünnetiyle birlikte sayılıp dört rekât daha kılınması ya da müstakil olarak altı rekât kılınması tercih edilir. İki rekâtta bir selam verilmesi yaygın uygulamadır.

Rekât sayısında katı bir sınır aramaya gerek yoktur. Nafile namazlarda asıl olan kişinin gücü ve devamlılığıdır. İki rekâtla başlayıp zamanla artırmak, altı rekâtı bir hafta kılıp sonra tamamen bırakmaktan daha hayırlıdır.

Nafile namazlarda kıraat konusunda da kolaylık vardır. Ezberde uzun sûre bulunması şart değildir; bilinen kısa sûreler yeterlidir ve aynı sûrenin tekrar okunmasında sakınca yoktur. Yeni öğrenilen bir sûreyi pekiştirmek için de nafileler uygun bir alandır; böylece namaz hem ibadet hem ezber tekrarı hâline gelir.

• Akşam farzı ve son sünneti kılınır.
• Ardından ikişer rekât hâlinde nafileye devam edilir.
• Uzun sûre okuma şartı yoktur; bildiğin sûreler yeterlidir.
• Kılınacak vakit yatsı ezanına kadardır.
• Devamlılık için az rekâtla başlamak tercih edilir.

Neden akşam ile yatsı arası?

Bu aralık, günün işinin bittiği ve gecenin henüz başlamadığı boşluktur. Çoğu insan için bu saat, ekran karşısında ya da dağınık bir bekleyişle geçer. Nafile namaz, tam da bu boşluğu değerlendirmeyi teklif eder.

Kur’an, gecenin bir bölümünde kalkıp namaz kılmayı över. Teheccüde kalkmakta zorlanan biri için akşam sonrası nafile, aynı yönelişin daha kolay bir hâlidir. Böylece gün, farzlarla başlayıp nafileyle kapanan bir bütün hâline gelir.

Akşam ile yatsı arasının bir başka özelliği, ailenin bir arada bulunduğu saate denk gelmesidir. Bu vakitte kılınan nafile, çocukların namazı görerek öğrenmesi için de doğal bir fırsat oluşturur. Çocuk, kimsenin zorlamadığı bir vakitte anne babasının seccadeye durduğunu gördüğünde, namazın bir mecburiyet değil tercih olduğunu da öğrenmiş olur.

Güne yerleştirmek

Bu namazı sürdürülebilir kılmanın yolu, onu var olan bir alışkanlığa bağlamaktır. Akşam namazından hemen sonra seccadeyi kaldırmadan iki rekât daha kılmak, ayrı bir karar vermeyi gerektirmez. Karar sayısı azaldıkça devamlılık artar.

İkinci yol, niyetini isimle birleştirmektir. Evvâbîn, dönüş namazıdır; kılarken o gün yaptığın bir hatayı hatırlayıp istiğfar etmek, namazı anlamlı bir kapanışa çevirir. Böylece nafile, sayı değil muhasebe hâline gelir.

Üçüncü yol, nafileyi bir telafi alanı olarak görmektir. Gün içinde yetişemediğin bir hayır, söyleyemediğin bir dua ya da fark ettiğin bir eksik varsa, bu iki rekât onu kapatmak için ayrılmış bir zaman olur. Böylece namaz, günün sonunda açık kalan hesapları kapatan bir alışkanlığa dönüşür.

Bugüne düşen pay

Nafile namazlar, farzların eksiğini tamamlayan bir yedek gibidir. Hadiste, kıyamet günü farz namazlarda eksik çıkarsa nafilelerden tamamlanacağı bildirilir. Evvâbîn de bu yedek havuzun kolay doldurulabilen bir parçasıdır.

Bugün için tek bir adım: Bu akşam namazından sonra kalkmadan iki rekât daha kıl. Bir hafta boyunca bunu sürdürebilirsen, rekât sayısını artırmayı sonra düşünürsün.