Bu derste öğrenecekleriniz
Fıkhın Yol İşaretleri
Mükellef, akıl ve ergenlik şartlarını taşıdığı için dinî sorumluluğu bulunan kişidir. Ef‘âl-i mükellefîn ise mükellefin davranışlarına verilen farz, vâcip, sünnet, müstehap, mubah, mekruh ve haram gibi hükümlerin ortak adıdır. Bu kavramlar insanları etiketlemek için değil, davranışın dinî değerini öğrenmek içindir.
— TDV İslâm Ansiklopedisi, “Ef‘âl-i Mükellefîn”; Diyanet İlmihali, Mükellefin Fiilleri
Farz ve Vâcip
Farz, yapılması kesin ve bağlayıcı delille istenen fiildir; beş vakit namaz farz-ı ayndır, yani her yükümlünün kendi görevidir. Cenaze namazı farz-ı kifâyedir: toplumdan yeterli kişiler yerine getirince diğerlerinden sorumluluk kalkar. Hanefîlere göre vâcip de bağlayıcıdır fakat dayandığı delil zannîdir; vitir namazı bunun bilinen bir örneğidir.
— TDV İslâm Ansiklopedisi, “Farz”; “Vâcip”; Diyanet İlmihali, Namaz
Tavsiye, Serbestlik ve Sakınma
Sünnet-i müekkede, Peygamberimizin devam ettiği; gayr-i müekkede ise bazen yaptığı uygulamadır: sabahın iki rekât sünneti ilkine, ikindiden önceki dört rekât ikincisine örnektir. Müstehap, yapılması güzel görülendir; fitreyi bayram namazından önce vermek gibi. Mubah serbest alandır; helâl iki içecekten birini seçmek gibi. Başkasının süren pazarlığına teklif vermek tahrîmen, camiye giderken ağır kokulu çiğ soğan yemek tenzîhen mekruh örneğidir. Hırsızlık haramdır. Müfsid başlanmış ibadeti bozar; oruçta bilerek yemek gibi.
— TDV İslâm Ansiklopedisi, “Sünnet”; “Mekruh”; “Ef‘âl-i Mükellefîn”; Nisâ, 4/29; Diyanet İlmihali, Oruç