Bu oturumun anlatı halkaları
Otuz Üç Yaşında Bağdat Kürsüsünde
Nizâmülmülk, Gazzâlî'yi Bağdat Nizâmiyesi'nin baş müderrisliğine tayin ettiğinde henüz 33 yaşındaydı. Aralarında devrin seçkin âlimlerinin de bulunduğu yaklaşık üç yüz öğrenciye ders veriyor; halife sarayı dahil bütün Bağdat kendisine hürmet gösteriyordu. Dışarıdan bakana bu, bir âlimin ulaşabileceği en yüksek noktaydı.
Kaynak · TDV İslâm Ansiklopedisi · Gazzâlî; TDV İslâm Ansiklopedisi · Nizâmiye Medresesi
Önce Anla, Sonra Eleştir
Bu dört yıl, telif hayatının en verimli dönemi oldu. Felsefecileri eleştirmeden önce sistemlerini tarafsız biçimde özetleyen Makāsıdü'l-felâsife'yi, ardından tutarsızlıklarını yirmi meselede çözümleyen Tehâfütü'l-felâsife'yi yazdı. Üç meselede — âlemin ezelîliği, Allah'ın cüz'îleri bilmediği iddiası ve cesetle dirilişin inkârı — filozofların dinin sınırı dışına çıktığına hükmetti.
Kaynak · TDV İslâm Ansiklopedisi · Tehâfütü'l-felâsife; TDV İslâm Ansiklopedisi · Gazzâlî
Hüccetü'l-İslâm
Halife Müstazhir-Billâh'ın isteğiyle, dönemin siyasî-dinî tehdidi saydığı Bâtınîliğe karşı el-Müstazhirî adlı reddiyesini kaleme aldı. Kelâmdan fıkıh usulüne uzanan eserleriyle bu yıllarda 'Hüccetü'l-İslâm' — İslâm'ın delili — unvanıyla anılır oldu. Ne var ki bu parlak sahnenin ardında, yaklaşan bir iç hesaplaşma birikiyordu.
Kaynak · TDV İslâm Ansiklopedisi · Gazzâlî