Bu oturumun anlatı halkaları
Riyâ: Gösterişin Gizli Zehri
Mühlikât, kalbi helâk eden huyların tek tek teşhis ve tedavi edildiği bölümdür. İlk büyük hastalıklardan biri riyâdır: ibadeti Allah için değil, insanların görmesi ve övmesi için yapmak. Gazzâlî'nin ölçüsü niyettir; peygamber ölçüsü de öyledir: 'Ameller ancak niyetlere göredir' (Buhârî, Bed'ü'l-vahy 1). Riyânın ilacı, ameli gizlemeye ve övgüye aldırmamaya alışmaktır.
Kaynak · TDV İslâm Ansiklopedisi · İhyâü ulûmi'd-dîn; Buhârî, Bed'ü'l-vahy 1
Kendini Büyük Görmek
Kibir kendini başkasından üstün görmek, ucb ise amelini beğenip kendine pay çıkarmaktır. Hadisin uyarısı ağırdır: 'Kalbinde zerre kadar kibir bulunan cennete giremez' (Müslim, Îmân 147). Gazzâlî'nin reçetesi köklere iner: insanın başlangıcını ve sonunu düşünmesi, kendisinden üstün olanları hatırlaması ve nefsini hizmetle terbiye etmesi.
Kaynak · TDV İslâm Ansiklopedisi · İhyâü ulûmi'd-dîn; Müslim, Îmân 147
Başkasının Nimetine Düşmanlık
Haset, kardeşindeki nimetin yok olmasını istemektir; 'Birbirinize haset etmeyin, birbirinize sırt çevirmeyin... Ey Allah'ın kulları, kardeş olun' hadisi (Buhârî, Edeb 57; Müslim, Birr 32) bu hastalığın panzehirini kardeşlikte gösterir. Dünya hırsının ilacı ise kanaattir; çünkü 'gerçek zenginlik mal çokluğu değil, gönül zenginliğidir' (Buhârî, Rikāk 15; Müslim, Zekât 130).
Kaynak · TDV İslâm Ansiklopedisi · İhyâü ulûmi'd-dîn; Buhârî, Edeb 57; Müslim, Birr 32; Buhârî, Rikāk 15; Müslim, Zekât 130