Ömer Muhtar İlim Meclisi
Bu meclis Ömer el-Muhtâr'ı yalnız bir savaş sahnesiyle değil; talebeliği, muallimliği, arabuluculuğu, teşkilâtçılığı ve sömürgeciliğe karşı direnişiyle anlatır. Doğum yılı gibi kaynakların farklılaştığı noktaları gizlemez; 1911'de mücadeleye katılmakla 1923 sonrasında genel saha liderliğini ayırır. Faşist İtalya'nın kamplarını ve infazını açık fakat grafik olmayan bir dille işler; sömürge belgelerindeki “isyancı” ve “pasifikasyon” dilini tarafsız kabul etmez. Film repliklerini ve popüler sözleri belge yerine koymadan, sabır ile adaleti birlikte gözetir.
12 halkada bir tarih
Her oturum bir öncekinin üzerine kurulur. Soruları tamamladıkça sıradaki dönem açılır.
- 19. yüzyıl · Osmanlı Libyasıİlerleme yükleniyor
Libya, Berka ve Senûsî Zâviyeleri
Ömer Muhtar'ı anlamak için önce Berka'nın coğrafyasını ve insanları birbirine bağlayan zâviye ağını görmek gerekir.
- Yaklaşık 1858–1895 · Butnân ve Cağbûbİlerleme yükleniyor
Butnân'dan Cağbûb'a: Çocukluk ve Tahsil
Kaynaklar doğum yılında farklılaşsa da Ömer Muhtar'ın asıl kimliğini belirleyen uzun zâviye eğitimi konusunda birleşir.
- 1895–1899 · Kufra ve Kasûrİlerleme yükleniyor
Kasûr Zâviyesi: Muallim ve Arabulucu
Ömer Muhtar önce insan yetiştiren ve ihtilaf çözen bir muallim olarak öne çıktı; askerî otoritesi bu toplumsal güvene yaslandı.
- 1899–1903 · Borku ve Ayn Kelekİlerleme yükleniyor
Çad Sınırında Tebliğ ve Sefer
Çad sınırındaki yıllar Ömer Muhtar'a tebliğ, zorlu arazi ve sömürge ilerleyişi karşısında teşkilât tecrübesi kazandırdı.
- 1911–1912 · İtalyan-Osmanlı Savaşıİlerleme yükleniyor
1911: İtalyan İşgali ve İlk Direniş
Ömer Muhtar 1911'de direnişe katıldı; fakat bütün mücadelenin genel saha lideri oluşu daha sonraki bir aşamadır.
- 1912–1922 · Savaş ve Müzakereİlerleme yükleniyor
Uşi'den Birinci Dünya Savaşı'na
Ömer Muhtar savaş kadar arabuluculuk ve idarî teşkilâtla da uğraştı; gönüllüleri küçük birlikler hâlinde düzenledi.
- 1922–1924 · Genel Saha Liderliğiİlerleme yükleniyor
Teklifleri Reddeden Kumandan
Ömer Muhtar'ın genel saha liderliği 1923 sonrasında belirginleşti; güvenli sürgün ve maaş teklifini reddederek Berka'ya döndü.
- 1925–1929 · Cebelülahdarİlerleme yükleniyor
Gerilla, Kuşatma ve Son Müzakereler
Cebelülahdar direnişi küçük ve hareketli birliklerle sürdü; İtalya askerî baskıyı siyasî teslim teklifleriyle birlikte kullandı.
- 1930 · Faşist Sömürge Şiddetiİlerleme yükleniyor
Halkı Direnişten Koparmak: Kamplar
Faşist yönetim savaşçılarla halk arasındaki bağı kırmak için Sirenayka'nın kırsal nüfusunu kitlesel biçimde kamplara kapattı.
- 1930–1931 · Tam Tecritİlerleme yükleniyor
Dikenli Tel ve Son Çember
Dikenli tel, kamp ve ikmal merkezlerinin işgali direnişi giderek daralttı; Ömer Muhtar yaşına rağmen sahadan ayrılmadı.
- 11–16 Eylül 1931İlerleme yükleniyor
Esaret, Hızlı Yargılama ve İnfaz
Ömer Muhtar dört gün içinde yargılandı ve ertesi gün halka açık infaz edildi; mahkemenin 'isyankâr' ifadesi sömürge yönetiminin dilini taşıyordu.
- 1931'den bugüneİlerleme yükleniyor
Şehadetten Bağımsızlığa: Mirası Doğru Okumak
Ömer Muhtar'ın mirası teslim olmamak kadar doğru şahitliktir: sevgiyi belge disipliniyle, sabrı adaletle birlikte taşımak gerekir.
Kaynak masası
Her bilgi, dayandığı kaynağın türü ve ağırlığı gözetilerek aktarılır. Meclis; başvuru maddelerini, eser incelemelerini ve birincil metinleri açıkça ayırır.
Ömer el-Muhtâr'ın eğitimi, zâviye hizmeti, direnişteki görevleri, kuşatma, yakalanma ve infazına ilişkin ana Türkçe başvuru kaynağı.
(yeni sekmede açılır)Senûsî zâviyeler ağının dinî, toplumsal ve siyasî gelişimiyle İtalya işgaline karşı mücadeledeki rolünü açıklar.
(yeni sekmede açılır)Senûsiyye'nin kurucusunu, 1843'te Beyzâ Zâviyesi'nin açılışını ve Libya'daki ilk teşkilâtlanma halkalarını anlatır.
(yeni sekmede açılır)Ömer el-Muhtâr'ın hocası Muhammed Mehdî'nin Cağbûb, Kufra, Borku ve Vedây hattındaki faaliyetlerini belgelendirir.
(yeni sekmede açılır)İtalya'nın 1911 saldırısını, Osmanlı ve yerel kuvvetlerin direnişini ve 1912 Uşi Antlaşması'na giden askerî-siyasî süreci ele alır.
(yeni sekmede açılır)Libya'nın Trablus, Berka/Sirenayka ve Fizan bölgeleriyle Osmanlı, sömürge ve bağımsızlık dönemlerine genel çerçeve sağlar.
(yeni sekmede açılır)Sirenayka direnişinin örgütlenmesi, gerilla yöntemi, faşist kuşatma siyaseti ve Ömer el-Muhtâr'ın yakalanmasına dair ülke araştırması.
(yeni sekmede açılır)Britanya Dışişleri için 1920'de hazırlanmış, İtalyan işgalinin ilk yıllarını ve Senûsî direnişini dönem diliyle kaydeden tarihî çalışma.
(yeni sekmede açılır)1930-1931'de Sirenayka'nın göçebe ve yarı göçebe halkının kamplara kapatılmasını ve bunun direnişin destek ağını kesme amacını inceler.
(yeni sekmede açılır)İtalyan tarih ansiklopedisinin kısa biyografisi; doğum yılı farklılığını ve yakılmış-toprak stratejisinin yakalanmadaki rolünü karşılaştırmaya yarar.
(yeni sekmede açılır)Bergen Üniversitesi Libya tarihi uzmanlığınca denetlenen biyografi; 1858 doğum kaydını, Janzur yerini ve bağımsız Libya'daki hafızasını aktarır.
(yeni sekmede açılır)İtalyan askerî tarih yayınının 1929 Sidi Rahuma görüşmesi ve ateşkes sürecine ilişkin bölümü; sömürge askerî bakışı gözetilerek kullanılır.
(yeni sekmede açılır)Sirenayka, Trablusgarp ve Fizan'ın 24 Aralık 1951'de bağımsız Birleşik Libya Krallığı oluşunu birincil BM belgesiyle kaydeder.
(yeni sekmede açılır)Sabır, sebat ve adalet ölçülerinin aktarıldığı âyetler için başvurulan resmî meal kaynağıdır.
(yeni sekmede açılır)