Bu oturumun anlatı halkaları
II. Hakem'in Kütüphanesi
en-Nâsır'ın oğlu II. Hakem el-Müstansır, tahtı kadar kitaplarıyla da anılır: doğunun bütün ilim merkezlerinden eser toplattığı Kurtuba kütüphanesinin, rivayete göre dört yüz bin cilde ulaştığı nakledilir. Şehirde istinsah (elle kitap çoğaltma) başlı başına bir meslekti; kitap çarşıları, hattatlar ve mücellitlerle doluydu. Aynı yüzyılda Avrupa'nın en zengin manastır kütüphaneleri birkaç yüz ciltle övünüyordu.
Kaynak · TDV İslâm Ansiklopedisi · Kurtuba; TDV İslâm Ansiklopedisi · Endülüs
Abbâs b. Firnâs: Göğe Kanat Açan
Kurtubalı Abbâs b. Firnâs şair, astronom ve mucitti; camdan gök cisimlerinin hareketini gösteren düzenekler yaptığı nakledilir. Onu tarihe geçiren asıl denemesi ise uçuştur: yaptırdığı kanatları kuşanıp yüksekten süzülmeyi denedi, inişte sakatlandıysa da bu teşebbüs, insanlık tarihinin bilinen ilk uçuş denemelerinden biri sayılır. Endülüs'te ilim, kitap sayfasında durmuyor; denemeye, âlete ve gözleme dökülüyordu.
Kaynak · TDV İslâm Ansiklopedisi · Abbâs b. Firnâs
Zehrâvî: Cerrahinin Öncüsü
Medînetüzzehrâ'ya nispetle anılan hekim Zehrâvî, tıp ansiklopedisi et-Tasrîf'in son bölümünü cerrahiye ayırdı; ameliyat tekniklerini anlattı ve kullandığı iki yüzden fazla cerrahî aletin çizimini verdi. Eser Latince'ye çevrildi ve Zehrâvî, Batı'da Abulcasis adıyla yüzyıllar boyunca cerrahinin temel otoritesi sayıldı. Bugün ameliyathanelerde kullanılan bazı aletlerin ataları, onun çizimlerinde görülebilir.
Kaynak · TDV İslâm Ansiklopedisi · Zehrâvî
Dereceleri Yükselten İlim
Endülüslü âlimleri kütüphaneye, rasathaneye ve ameliyathaneye taşıyan saik, ilmi ibadetin kardeşi sayan bir imandı. Kur'an, iman edenlerle kendilerine ilim verilenlerin derecelerini Allah'ın yükselteceğini bildirir; Hz. Peygamber de ilim tahsilini her Müslümana farz kılınmış bir yol olarak tarif eder. Kurtuba'nın kitap çarşıları, bu iki emanetin şehir hayatına dökülmüş hâliydi.
Kaynak · Mücâdele, 58/11 · Diyanet meali; İbn Mâce, Mukaddime 17