Endülüs İlim Meclisi
Bu meclis Endülüs'ü ne bir ağıt ne de bir masal olarak anlatır: sekiz asır boyunca ilim, sanat ve bir arada yaşama tecrübesi üretmiş; birliğini kaybettiği her devirde toprak kaybetmiş bir medeniyeti belgeleriyle izler. Tarihî bilgiyi TDV İslâm Ansiklopedisi'nden, âyet ve hadisleri Diyanet kaynaklarından alır; 'gemilerin yakılması' gibi meşhur menkıbelerle belgeli bilgiyi birbirinden ayırır. Zulmü adıyla anar, fakat ölçüsünü adaletten alır; kaybedilen ülkeye yas tutmayı değil, kaybettiren sebepleri öğrenmeyi hedefler.
12 halkada bir tarih
Her oturum bir öncekinin üzerine kurulur. Soruları tamamladıkça sıradaki dönem açılır.
- 92–95 / 711–714 · Fetihİlerleme yükleniyor
Fetih: Târık Boğazı Geçiyor
Endülüs'ün kapısı 92/711'de açıldı; Cebelitârık adını bu geçişten aldı, meşhur 'gemileri yakma' kıssası ise geç kaynaklarda görülür.
- 95–138 / 714–756 · Kuruluşİlerleme yükleniyor
Dâhil: Çölü Aşan Şehzade
Emevî hanedanı yıkılırken tek bir şehzade batıya kaçabildi; Abdurrahman ed-Dâhil beş yıllık firarın sonunda Endülüs'te devlet kurdu.
- 138–316 / 756–929 · Emirlik asrıİlerleme yükleniyor
Kurtuba Camii ve Bir Arada Yaşama
Endülüs bir asırda göçmen devletten kurumsal emirliğe dönüştü; Kurtuba Camii bu dönüşümün taşa yazılmış şahididir.
- 300–366 / 912–976 · Halifelik çağıİlerleme yükleniyor
en-Nâsır ve Medînetüzzehrâ
III. Abdurrahman elli yılda Endülüs'ü zirveye taşıdı; 316/929'da halifeliğini ilan etti, Medînetüzzehrâ bu ihtişamın sahnesiydi.
- III–IV / IX–X. yüzyıl · İlim çağıİlerleme yükleniyor
Dört Yüz Bin Ciltlik Şehir
Kurtuba onuncu yüzyılda Avrupa'nın ilim başkentiydi; kütüphaneler, tabipler ve mucitler aynı şehrin sokaklarını paylaşıyordu.
- 399–478 / 1009–1085 · Fitne ve tavâifİlerleme yükleniyor
Fitne: Devlet Nasıl Çözülür?
Endülüs'ü dış düşman değil iç çekişme çökertti; hilâfet 422/1031'de kaldırıldı, ülke birbirine düşen beyliklere bölündü.
- 478–479 / 1085–1086 · Zellâkaİlerleme yükleniyor
Zellâka: Çölden Yetişen İmdat
Tuleytula'nın düşüşü tavâif emîrlerini uyandırdı; Murâbıt sultanı Yûsuf b. Tâşfîn, Zellâka'da Kastilya ordusunu bozguna uğrattı.
- 541–595 / 1147–1198 · Muvahhidler çağıİlerleme yükleniyor
Kurtuba'nın Filozofları
Siyasî çalkantıya rağmen düşünce durmadı: İbn Tufeyl ve İbn Rüşd'ün eserleri Endülüs'ten Avrupa üniversitelerine taşındı.
- 609–646 / 1212–1248 · Büyük çözülmeİlerleme yükleniyor
İkāb'dan Sonra: Şehirler Düşerken
İkāb bozgunu Muvahhid gücünü kırdı; bir kuşak içinde Kurtuba, Belensiye ve İşbîliye düştü, Müslümanlara sığınak olarak Gırnata kaldı.
- 629–897 / 1232–1492 · Nasrîlerİlerleme yükleniyor
Gırnata: Elhamra'nın Gölgesinde
Nasrîler, dağların koruduğu Gırnata'da iki buçuk asır tutundu; Elhamra'nın duvarlarına 'Galip yalnız Allah'tır' yazdılar.
- 897/1492 – 1018/1609 · Düşüş ve Moriskolarİlerleme yükleniyor
1492: Anahtar Teslim Edilirken
Gırnata 897/1492'de antlaşmayla teslim oldu; verilen din serbestliği sözü kısa sürede bozuldu, Moriskolar 1609'da topyekûn sürüldü.
- Endülüs'ten bugüne · Mirasİlerleme yükleniyor
Miras: Endülüs Bize Ne Söyler?
Endülüs yalnız bir kayıp hikâyesi değildir: Avrupa'ya bilim taşıyan bir köprü ve birliğini kaybedenin yurdunu da kaybedeceğine dair bir derstir.
Kaynak masası
Her bilgi, dayandığı kaynağın türü ve ağırlığı gözetilerek aktarılır. Meclis; başvuru maddelerini, eser incelemelerini ve birincil metinleri açıkça ayırır.
Fetihten 1492'ye Endülüs'ün siyasî tarihi, medeniyeti, ilim hayatı ve toplum yapısının bütüncül anlatımı.
(yeni sekmede açılır)Endülüs fethini başlatan kumandanın hayatı, 92/711 geçişi, Vâdilekke zaferi ve hakkındaki rivayetlerin değerlendirilmesi.
(yeni sekmede açılır)Fethi yöneten İfrîkıye valisinin hayatı, Endülüs'e geçişi ve fethin tamamlanma süreci.
(yeni sekmede açılır)Abbâsî ihtilâlinden kaçan Emevî şehzadesinin yolculuğu ve 138/756'da Endülüs Emevî Devleti'ni kuruşu.
(yeni sekmede açılır)Endülüs'ü yeniden birleştiren, 316/929'da halifeliğini ilan eden en-Nâsır-Lidînillâh'ın elli yıllık dönemi.
(yeni sekmede açılır)Başkent Kurtuba'nın tarihi, Kurtuba Camii'nin inşa evreleri, şehrin ilim hayatı ve 633/1236'daki düşüşü.
(yeni sekmede açılır)III. Abdurrahman'ın 325/936'da kurmaya başladığı saray şehrin yapısı, ihtişamı ve fitnede yıkılışı.
(yeni sekmede açılır)Cerrahinin öncüsü Endülüslü hekim Zehrâvî'nin hayatı ve Avrupa tıbbına asırlarca kaynaklık eden et-Tasrîf'i.
(yeni sekmede açılır)Kurtubalı çok yönlü âlim ve mucidin hayatı; tarihe geçen uçuş denemesi ve diğer buluşları.
(yeni sekmede açılır)Fitne çağının şahidi; Zâhirî ekolün en büyük temsilcisi İbn Hazm'ın hayatı, eserleri ve kitaplarının yakılışı.
(yeni sekmede açılır)Kurtuba kadısı, hekim ve filozof İbn Rüşd'ün hayatı, Aristo şerhleri, Tehâfütü't-tehâfüt'ü ve Avrupa'daki etkisi.
(yeni sekmede açılır)Muvahhid sarayının hekim-veziri İbn Tufeyl'in hayatı ve felsefî roman Hay b. Yakzân'ın dünya edebiyatındaki yeri.
(yeni sekmede açılır)Hilâfetin 422/1031'de yıkılmasından sonra Endülüs'ün bölündüğü şehir devletleri ve bu dönemin çözülme dinamikleri.
(yeni sekmede açılır)Kuzey Afrika'dan Endülüs'e uzanan Murâbıt Devleti'nin doğuşu, Endülüs'ü birleştirmesi ve yönetim dönemi.
(yeni sekmede açılır)Tavâif emîrlerinin davetiyle Endülüs'e geçen ve Zellâka zaferini kazanan Murâbıt hükümdarının hayatı.
(yeni sekmede açılır)12 Receb 479 / 23 Ekim 1086'da Kastilya ordusuna karşı kazanılan zaferin sebepleri, seyri ve sonuçları.
(yeni sekmede açılır)Murâbıtlar'ın yerini alan Muvahhid Devleti'nin Endülüs hâkimiyeti ve 609/1212 İkāb bozgunuyla başlayan çözülme.
(yeni sekmede açılır)Endülüs'ün son Müslüman devleti; Gırnata merkezli Nasrî Emirliği'nin kuruluşu, denge siyaseti ve 897/1492'deki sonu.
(yeni sekmede açılır)Nasrî sultanlarının saray külliyesi; mimarisi, süslemeleri ve 'Galip yalnız Allah'tır' kitâbesinin anlamı.
(yeni sekmede açılır)Endülüs Müslümanlarının son sığınağı Gırnata'nın tarihi, ilim ve kültür hayatı, kuşatılması ve teslimi.
(yeni sekmede açılır)1492 sonrasında zorla Hristiyanlaştırılan Endülüs Müslümanlarının gizli dinî hayatı, direnişi ve 1609 sürgünü.
(yeni sekmede açılır)478/1085'te düşen eski başkent ve sonrasında Arapça eserlerin Latince'ye çevrildiği tercüme merkezi Tuleytula.
(yeni sekmede açılır)II. Bayezid'in Endülüs Müslümanlarına yardım için görevlendirdiği Osmanlı denizcisinin seferleri ve tahliye faaliyeti.
(yeni sekmede açılır)Mürsiye doğumlu büyük sûfî düşünürün Endülüs'teki yetişmesi ve doğuya taşıdığı ilim birikimi.
(yeni sekmede açılır)Kurtuba doğumlu müfessir; işgal üzerine Mısır'a göçü ve bugün de okunan tefsiri el-Câmi' li-ahkâmi'l-Kur'ân.
(yeni sekmede açılır)Meclis boyunca anılan Âl-i İmrân, Enfâl, Mücâdele ve Ra'd âyetlerinin metinleri ve Diyanet İşleri Başkanlığı meali.
(yeni sekmede açılır)İlim tahsilinin fazileti ve zulümden sakınma hadislerinin metinleri ve Diyanet açıklamaları.
(yeni sekmede açılır)