Bu oturumun anlatı halkaları
Murâbıtlar'dan Muvahhidler'e
Yarım asır sonra Murâbıt Devleti de yıprandı ve Kuzey Afrika'da yükselen Muvahhidler 541/1147'de Merakeş'i alarak onların yerine geçti; Endülüs de yeni devlete bağlandı. Muvahhid halifeleri İşbîliye'yi Endülüs'teki merkezleri yaptı; bugün Kirâlda (Giralda) adıyla bilinen ulu cami minaresi bu dönemin eseridir. Yeni yönetim, saraylarında devrin en parlak düşünürlerini himaye etti.
Kaynak · TDV İslâm Ansiklopedisi · Muvahhidler
İbn Tufeyl ve Hay b. Yakzân
Muvahhid sarayının hekim-veziri İbn Tufeyl, felsefe tarihine tek bir eserle geçti: Hay b. Yakzân. Issız bir adada tek başına büyüyen bir insanın, gözlem ve akıl yürütmeyle varlığı ve Yaratıcı'yı adım adım kavrayışını anlatan bu felsefî roman, aklın vahiyle çelişmediği fikrini hikâye diliyle işler. Eser sonraki asırlarda Avrupa dillerine çevrildi ve dünya edebiyatındaki 'ıssız ada' anlatılarına ilham verdi.
Kaynak · TDV İslâm Ansiklopedisi · İbn Tufeyl
İbn Rüşd: Kadı, Hekim, Şârih
Kurtubalı kadı ailesinin çocuğu İbn Rüşd, hem Kurtuba kadılığı yaptı hem saray hekimliği; onu İbn Tufeyl sarayla tanıştırdı. Halifenin isteğiyle Aristo'nun eserlerini şerh etti ve Gazzâlî'nin Tehâfüt'üne Tehâfütü't-tehâfüt ile cevap verdi; ömrünün sonunda bir süre gözden düşüp Elîsâne'ye sürüldüyse de affedildi ve Merakeş'te vefat etti. Latin dünyasının Averroes dediği bu şârih, Endülüs düşüncesinin Avrupa'daki en etkili yüzü oldu.
Kaynak · TDV İslâm Ansiklopedisi · İbn Rüşd
Mürsiye'den Şam'a: İbnü'l-Arabî
Endülüs yalnız filozof yetiştirmedi; tasavvuf tarihinin en etkili isimlerinden Muhyiddin İbnü'l-Arabî 560/1165'te Mürsiye'de doğdu, İşbîliye'de yetişti. Endülüs ve Mağrib'in ilim meclislerinde olgunlaştıktan sonra doğuya yöneldi; Mekke'de ve Şam'da eserlerini verdi, 638/1240'ta Şam'da vefat etti. 'Şeyh-i Ekber' diye anılan bu sûfî, Endülüs birikiminin doğuya taşınmış bir mirasıdır.
Kaynak · TDV İslâm Ansiklopedisi · İbnü'l-Arabî, Muhyiddin