Peygamberimizin Mucizeleri: En Büyüğü Neden Kur’an’dır?

Mucize nedir, ne değildir?

Mucize, peygamberlik iddiasında bulunan kişinin doğruluğunu göstermek üzere Allah tarafından yaratılan, benzerinin ortaya konması mümkün olmayan olağanüstü olaydır. Mucizeyi gerçekleştiren peygamber değildir; peygamber yalnızca onun görüldüğü yerdir.

Bu tanım iki şeyi dışarıda bırakır: Sihir ve el çabukluğu gibi öğrenilebilir işler ile insanı şaşırtan ama iddiaya delil olmayan olaylar. İslâm âlimleri, mucizenin peygamberliğin ispatına bağlı olduğunu vurgular; olağanüstülük tek başına bir değer taşımaz.

Kur’an mucize için genellikle “âyet”, yani işaret ve delil kelimesini kullanır. Aynı kelime, tabiattaki düzen için de kullanılır. Bu ortak isimlendirme bir mesaj taşır: Olağanüstü olay da, her gün tekrarlanan güneş doğuşu da aynı kudretin işaretidir; biri dikkat çektiği için, diğeri alışıldığı için fark edilir.

En büyük mucize: Kur’an

Peygamberimiz, kendisine verilen en büyük delilin Kur’an olduğunu açıkça bildirmiştir. Bunun sebebi, Kur’an’ın diğer mucizelerden farklı olarak sürüyor olmasıdır. Bir asâ ya da bir şifa, onu görenlere delildir; Kur’an ise on dört asır sonra da elde tutulabilen, okunabilen, incelenebilen bir delildir.

Kur’an, muhataplarına benzerini getirme çağrısı yapar ve bu çağrı cevapsız kalır. Buna “tehaddî” denir. Kur’an’ın mucizeliği yalnız edebî yönüyle değil; getirdiği inanç, ahlâk ve hukuk düzeninin tutarlılığıyla da açıklanmıştır.

Bu çağrının muhatabı da önemlidir. Kur’an, şiirin en yüksek ölçüde geliştiği, söz ustalarının panayırlarda yarıştığı bir topluma indi. Meydan okuma önce Kur’an’ın tamamına, sonra on sûreye, sonra tek bir sûreye kadar indirildi. Sözün değerini herkesten iyi bilen bir toplumun bu çağrıya cevap verememesi, mucizeliğin en somut delili sayılmıştır.

“Her peygambere, benzerine insanların iman edeceği mucizeler verilmiştir. Bana verilen ise ancak Allah’ın bana vahyettiğidir. Bu sebeple kıyamet gününde tâbileri en çok olan peygamberin ben olacağımı umuyorum.”

Buhârî, Fedâilü’l-Kur’ân 1; Müslim, Îmân 239

Siyerde anlatılan başlıca mucizeler

Hadis ve siyer kaynaklarında Peygamberimize nispet edilen çeşitli olağanüstü olaylar anlatılır. Bunların bir kısmı Kur’an’da da işaret edilen olaylardır; bir kısmı ise rivayetlerle nakledilmiştir. Aşağıdaki liste en çok bilinenleri toplar.

• İsrâ ve Mi‘rac: Mescid-i Harâm’dan Mescid-i Aksâ’ya gece yolculuğu (İsrâ 17/1).
• Ay’ın yarılması: Kamer sûresinin ilk âyetinde işaret edilen olay.
• Az suyun bereketlenmesi ve az yemeğin kalabalığa yetmesi rivayetleri.
• Gelecekle ilgili verdiği ve sonradan gerçekleşen haberler.
• Hendek Savaşı sırasında ve seferlerde yaşanan bereket olayları.

Rivayetleri değerlendirirken ölçü

Mucize rivayetleri arasında sahih olanlar da, sonraki dönemlerde çoğaltılmış zayıf nakiller de vardır. Hadis usulü, bu ayrımı yapmak için vardır. Bir olayın çok anlatılıyor olması sıhhatinin delili değildir; kaynağına ve senedine bakılır.

Kelâm âlimleri, imanın mucizelere bağlı olmadığını hatırlatır. Kur’an’ın kendisi, mucize görüp de inanmayan toplulukları anlatır. Dolayısıyla mucize anlatıları imanın delili olarak değil, peygamberliğin desteklendiğini gösteren işaretler olarak okunur.

Bu ölçü, siyer okurken de işe yarar. Peygamberimizin hayatındaki asıl olağanüstülük, yirmi üç yılda bir toplumu kökten dönüştürmüş olmasıdır. Kız çocuklarının diri diri gömüldüğü bir düzenden, yetimin hakkının konuşulduğu bir topluma geçiş; anlatılan bütün mucizelerden daha görünür bir değişimdir.

Bugün mucize beklemek doğru mu?

Peygamberlik sona erdiği için mucize de sona ermiştir. Sâlih kullardan görülen olağanüstü hâllere “keramet” denir ve keramet peygamberlik iddiası taşımaz. İslâm âlimleri kerameti kabul etmekle birlikte, onu ölçü hâline getirmenin tehlikesine dikkat çeker.

Bir insanın değeri gösterdiği olağanüstülükle değil, Kur’an ve sünnete bağlılığıyla ölçülür. Olağanüstülük iddiasıyla insanlardan para, itaat veya bağlılık isteyen her yapıya karşı temkinli olmak, dinin kendi öğrettiği bir korumadır.

Klasik kaynaklarda bu konuda meşhur bir ölçü vardır: Bir kişi havada uçsa bile, dinin emir ve yasaklarına uyup uymadığına bakılmadan hakkında hüküm verilmez. Ölçü keramet değil istikamettir. Bu cümle, olağanüstülük iddialarının en çok istismar edildiği alanlarda bugün de geçerliliğini korur.

Bugüne düşen pay

Mucizeleri okumanın en doğru sonucu şudur: Elimizdeki en büyük delil, her gün açıp okuyabildiğimiz kitaptır. Peygamberimizin “bana verilen vahiydir” demesi, ümmetine de bir yön gösterir; hayret edilecek şeyi uzakta değil, elinin altında ara.

Bugün için tek bir adım: Kur’an’dan bir sayfayı mealiyle birlikte oku ve o sayfada seni durduran bir cümleyi not al. Mucizeyle kurulacak en sağlam bağ, onu okumakla kurulur.